Magnetische resonantie imaging (MRI) is een belangrijk medisch instrument, niet alleen voor het in beeld brengen van lichaamsstructuren of dynamische processen in de hersenen, maar steeds meer en meer ook als begeleiding bij operaties, vooral in de neurochirurgie. Ook de intensiteit van de magneten is over de jaren heen steeds sterker geworden. Met als gevolg dat de ultrasterke magneten boven 1,5 Tesla niet meer uitgeschakeld worden en de scanner continu in stand-by modus blijft. Dat zorgt er voor dat de statisch magnetische strooivelden altijd aanwezig zijn en personeel dat in de nabijheid van de scanner werkt, alsook patiënten daar aan bloot staan. Daarnaast wordt een laagfrequent in tijd variërend magneetveld (TVMF) opgewekt door beweging in deze statische (strooi)velden rondom de MRI-scanner. Zowel blootstelling aan het statische magneetveld als de in tijd variërende magneetvelden blijven niet zonder gevolgen.

Vestibulaire beïnvloeding

Patiënten en personeel melden zelf symptomen van misselijkheid, duizeligheid en een metaalsmaak. En er zou ook sprake zijn van meer subtiele, tijdelijke veranderingen in uitvoerende functies zoals de fijne motoriek en concentratie. Het gaat daarbij om een verminderde oog-handcoördinatie, geheugen, concentratieproblemen en een daling in functies die gerelateerd zijn aan het evenwichtssysteem zoals balans en oogbewegingen. Voor MRI-geleide operaties die een hoge mate van concentratie en subtiele handelingen vragen, is het uiteraard belangrijk om weten hoe sterk deze effecten zijn.

Van Nierop startte daarom haar onderzoek met de zoektocht naar welke hogere functies precies worden beïnvloed. Ze ontwikkelde daarvoor een experimentele opstelling waarbij gezonde vrijwilligers werden blootgesteld aan de magnetische strooivelden van een 7 Tesla MRI-scanner in combinatie met TVMF die opgewekt werden door standaard hoofdbewegingen. Daaruit bleek dat op een aantal domeinen herhaaldelijk veranderde testprestaties werden gevonden die niet gevonden werden in een controle conditie zonder blootstelling. Zowel aandacht en concentratie, als verbaal geheugen en visueel gerelateerde functies als oog-handcoördinatie en houdingsevenwicht bleken beïnvloed

(Mogelijke) verklaring

Een aantal van de sensorische symptomen die mensen in de magneetvelden bij scanners ervaren zoals duizeligheid en misselijkheid, wijzen op de betrokkenheid van het vestibulair systeem. Mogelijk is er sprake van een sensorisch conflict tussen de informatie die het vestibulaire systeem ontvangt en de visuele informatie. "Het magneetveld duwt de vloeistof in het evenwichtsorgaan in een andere richting. Dat levert foutieve informatie op over de positie van het evenwichtsorgaan en het hoofd. De informatie klopt dan niet meer met wat de ogen waarnemen." Dit verklaart mogelijk de verslechtering van het houdingsevenwicht en visuele (bewegings)functies.

Verder wijst de auteur er op dat de gevonden veranderingen door magneetvelden in cognitieve functies als visuele perceptie en visuomotorprestatie waarschijnlijk het resultaat zijn van een (verschoven) aandacht, waarbij een verschuiving tussen vestibulair, proprioceptie en visuele informatie plaatsvindt. "De capaciteit om vestibulaire, sensorische en visuele informatie te verwerken tijdens blootstelling aan magneetvelden en het gelijktijdig uitvoeren van complexe taken, leidt mogelijk tot een overvloed aan informatie die niet langer gelijktijdig verwerkt kan worden. Dit resulteert in een verminderde attentie, concentratie en verbaal geheugen, voornamelijk op taken met de hoogste moeilijkheidsgraad", voegt zij nog toe.

Aanpak gewenst

Er dienen relevante maatregelen te worden ontworpen om de blootstelling aan magnetische strooivelden van MRI-scanners te verlagen en het optreden van gedragsmatige veranderingen te beperken voor werknemers die werken onder deze condities, stelt de auteur. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een grotere afstand voor de werknemer ten opzichte van de MRI-scanner of langzamer bewegen in de magneetvelden.

Magnetische resonantie imaging (MRI) is een belangrijk medisch instrument, niet alleen voor het in beeld brengen van lichaamsstructuren of dynamische processen in de hersenen, maar steeds meer en meer ook als begeleiding bij operaties, vooral in de neurochirurgie. Ook de intensiteit van de magneten is over de jaren heen steeds sterker geworden. Met als gevolg dat de ultrasterke magneten boven 1,5 Tesla niet meer uitgeschakeld worden en de scanner continu in stand-by modus blijft. Dat zorgt er voor dat de statisch magnetische strooivelden altijd aanwezig zijn en personeel dat in de nabijheid van de scanner werkt, alsook patiënten daar aan bloot staan. Daarnaast wordt een laagfrequent in tijd variërend magneetveld (TVMF) opgewekt door beweging in deze statische (strooi)velden rondom de MRI-scanner. Zowel blootstelling aan het statische magneetveld als de in tijd variërende magneetvelden blijven niet zonder gevolgen. Vestibulaire beïnvloeding Patiënten en personeel melden zelf symptomen van misselijkheid, duizeligheid en een metaalsmaak. En er zou ook sprake zijn van meer subtiele, tijdelijke veranderingen in uitvoerende functies zoals de fijne motoriek en concentratie. Het gaat daarbij om een verminderde oog-handcoördinatie, geheugen, concentratieproblemen en een daling in functies die gerelateerd zijn aan het evenwichtssysteem zoals balans en oogbewegingen. Voor MRI-geleide operaties die een hoge mate van concentratie en subtiele handelingen vragen, is het uiteraard belangrijk om weten hoe sterk deze effecten zijn.Van Nierop startte daarom haar onderzoek met de zoektocht naar welke hogere functies precies worden beïnvloed. Ze ontwikkelde daarvoor een experimentele opstelling waarbij gezonde vrijwilligers werden blootgesteld aan de magnetische strooivelden van een 7 Tesla MRI-scanner in combinatie met TVMF die opgewekt werden door standaard hoofdbewegingen. Daaruit bleek dat op een aantal domeinen herhaaldelijk veranderde testprestaties werden gevonden die niet gevonden werden in een controle conditie zonder blootstelling. Zowel aandacht en concentratie, als verbaal geheugen en visueel gerelateerde functies als oog-handcoördinatie en houdingsevenwicht bleken beïnvloed (Mogelijke) verklaring Een aantal van de sensorische symptomen die mensen in de magneetvelden bij scanners ervaren zoals duizeligheid en misselijkheid, wijzen op de betrokkenheid van het vestibulair systeem. Mogelijk is er sprake van een sensorisch conflict tussen de informatie die het vestibulaire systeem ontvangt en de visuele informatie. "Het magneetveld duwt de vloeistof in het evenwichtsorgaan in een andere richting. Dat levert foutieve informatie op over de positie van het evenwichtsorgaan en het hoofd. De informatie klopt dan niet meer met wat de ogen waarnemen." Dit verklaart mogelijk de verslechtering van het houdingsevenwicht en visuele (bewegings)functies.Verder wijst de auteur er op dat de gevonden veranderingen door magneetvelden in cognitieve functies als visuele perceptie en visuomotorprestatie waarschijnlijk het resultaat zijn van een (verschoven) aandacht, waarbij een verschuiving tussen vestibulair, proprioceptie en visuele informatie plaatsvindt. "De capaciteit om vestibulaire, sensorische en visuele informatie te verwerken tijdens blootstelling aan magneetvelden en het gelijktijdig uitvoeren van complexe taken, leidt mogelijk tot een overvloed aan informatie die niet langer gelijktijdig verwerkt kan worden. Dit resulteert in een verminderde attentie, concentratie en verbaal geheugen, voornamelijk op taken met de hoogste moeilijkheidsgraad", voegt zij nog toe. Aanpak gewenst Er dienen relevante maatregelen te worden ontworpen om de blootstelling aan magnetische strooivelden van MRI-scanners te verlagen en het optreden van gedragsmatige veranderingen te beperken voor werknemers die werken onder deze condities, stelt de auteur. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een grotere afstand voor de werknemer ten opzichte van de MRI-scanner of langzamer bewegen in de magneetvelden.